فصل سومـــــ...تربیت فرزند...

فصل سومـــــ...تربیت فرزند

قال رسول الله صلی الله علیه وآله: أکرموا أولادکم و أحسنوا أدبهم یغفر لکم؛(مکارم الأخلاق،ص 222)

رسول گرامی اسلام صلی الله علیه وآله فرمودند: فرزندان خود را گرامی بدارید و خوب تربیت شان کنید تا گناهان شما آمرزیده شود.

وجود کودک مانند نهالی است که برای رشد و شکوفایی نیاز به مراقیبت و همراهی دارد. تمام کودکان به صورت بالقوه دارای استعدادها و توانایی هایی هستند که در صورت مراقبت و تربیت درست، شناسایی می شوند و به سوی رشد و شکوفایی قدم برمی دارند؛ و در صورت تربیت نادرست، از رسیدن به شکوفایی و استفاده از توانایی های ذاتی باز خواهند ماند.

توجه به تربیت فرزندان در دین اسلام اهمیت ویژه ای دارد؛ تا جایی که رسول گرامی اسلام صلی الله علیه وآله آن را یکی ار حقوق اساسی فرزند برشمرده و درباره ی حقوق او می فرمایند: «حق او این است که اسم خوب برایش انتخاب کنی، به خوبی او را تربیت نمایی و به کاری مناسب و پسندیده بگماری.»

در زمینه تربیت فرزند نکات بسیاری باید مورد توجه قرار گیرد که در این بخش به سه مورد از آن ها اشاره می کنیم:

1- زمان مناسب برای تربیت؛

برای شروع سیر تربیتی کودک زمان های مختلفی مطرح شده؛ اما آن چه در کلام معصومین علیه السلام مورد تأکید قرار گرفته تربیت از سن هفت سالگی است. چنان چه رسول گرامی اسلام صلی الله علیه وآله چنین اشاره فرمودنده اند: «فرزند هفت سال سروَر، هفت سال فرمان بردار و هفت سال وزیر است.» امام صادق علیه السلام نیز چنین می فرمایند: «ما هنگامی که کودکانمان هفت ساله می شوند به اندازه ای که طاقت دارند آنان را به انجام نماز و روزه فرمان می دهیم.»

2- تربیت بدون خوشونت؛

یکی از مسائلی که ممکن است در روند تربیتی فرزندان پیش بیاید، اعمال خوشونت و قدرت توسط والدین است. مسئله ای که والدین احساس می کنند با استفاده از آن، تربیت فرزند روند بهتری را بخود میگیرد در صورتی که می تواند تبعات جبران ناپذیری به همراه داشته باشد؛ تبعاتی مانند از دست رفتن حس امنیت، عدم اعتماد به نفس و تحقیر شخصیتی.

امیر المؤمنین عایه السلام نیز در این زمینه میفرمایند: « با خشم، تربیت ممکن نیست.»

3- احترام به کودک؛

یکی از مسائل اساسی در روند تربیتی کودک ، احترام به شخصیت اوست. به این معنا که در روند تربیتی فرزندان باید از روش هایی استفاده شود که شخصیت کودکان تخریب نشده و بی احترامی به آن ها صورت نگیرد. شاید بتوان از کلام رسول گرامی اسلام صلی الله علیه وآله این چنین برداشت کرد که احترام گذاشتن به فرزند تأثیر مناسبی در تربیت او دارد؛ ایشان می فرمایند: « فرزندان خود را گرامی بدارید و خوب تربیتشان کنید تا گناهان شما آمرزیده شود.»

نکات مهم دیگری نیز در تربیت کودکان وجود دارد که به جهت طولانی نشدن مطالب، به صورت خلاصه به آنها اشاره می کنیم:

• در تنبیه یا تشویق زیاده روی نکنید.
• در زمان تعامل با کودک، کودکانه رفتار کنید.
• سرمشق خوبی برای فرزند خود باشید.
• به جای حرف زدن و امر و نهی کردن، عمل کنید.
• در حضور دیگران از فرزندتان انتقاد نکنید.
• مراقب باشید فرزندتان را با دیگران مقایسه نکنید.

برای مطالعه بیشتر در زمینۀ تربیت فرزند به کتاب های زیر مراجعه نمایید:

• من دیگر ما؛ نوشته ی محسن عباسی ولدی.
• تربیت کودک؛ نوشته ی سید احمد احمدی.
• والدین و مربیان مسئول؛ نوشته رضا فرهادیان.

توی سر، نه روی سر.......